Hội thảo do Bộ GD-ĐT tổ chức qua cầu truyền hình, tại 6 điểm cầu (Hà Nội, Thái Nguyên, Vinh, Đà Nẵng, TPHCM và Cần Thơ), dưới sự chủ trì của Phó thủ tướng, Bộ Trưởng Nguyễn Thiện Nhân.

Như vậy, mỗi năm hàng trăm ngàn học sinh đã đổ xô vào một luồng đường không dành cho mình. Ở bậc học trung học cơ sở (THCS), cũng một tỷ lệ áp đảo như thế dồn vào luồng học lên trung học phổ thông (THPT). Công tác phân luồng học sinh sau THCS và THPT hiện nay đang bế tắc.

Công tác phân luồng gần như… tắc

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân tại buổi hội thảo (ảnh: VNN)

Theo TS.Hoàng Ngọc Vinh, vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (GDCN), Bộ GD-ĐT, trong hai năm học vừa qua, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục vào học ở hệ THPT tương ứng 69% và 70%. Trong khi đó, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS tham gia học bổ túc THPT chỉ chiếm khoảng hơn 7% (bằng 1/10). Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS vào học trong các cơ sở dạy nghề và TCCN còn thấp hơn rất nhiều.

Bà Phạm Ngọc Trịnh, phó giám đốc sở GD-ĐT An Giang cho hay, ở mảng phân luồng sau THCS của tỉnh, có 70% học sinh tốt nghiệp THCS được tuyển vào THPT. Số còn lại vào học tại các trung tâm giáo dục thường xuyên rất ít. Nguyên nhân do học phí cao. Còn các trường nghề và các trường TCCN lại không “hút” được học sinh do còn nhiều bất cập.

Một trong những nguyên nhân là chuyện bằng cấp. Đối với những học sinh tốt nghiệp THCS khi vào học tại các trường nghề, trường TCCN vừa được học văn hoá, vừa được học nghề. Nhưng khi ra trường, đi xin việc, bằng nghề được công nhận là TCCN nhưng bằng văn hoá chỉ được coi là 9+2 hoặc 9+3, không được coi là tốt nghiệp THPT nên rất khó xin việc.

Ở các thành phố lớn, việc phân luồng còn khó khăn hơn rất nhiều. Như tại Hà Nội, theo bà Tạ Song Hà, phó trưởng phòng Giáo dục chuyên nghiệp, sở GD-ĐT, công tác phân luồng sau THCS đối với thành phố gần như “tắc”. Nguyên nhân do đặc điểm của đô thị nên điều kiện kinh tế của các gia đình khá hơn, họ đều mong muốn con em học theo 1 con đường: Tốt nghiệp THCS - học THPT - học ĐH.

Không những thế, trên địa bàn thành phố, các trường THPT công lập và ngoài công lập rất nhiều, đã “hút” được lượng lớn học sinh tốt nghiệp THCS. Đó còn chưa kể các loại hình như Trung tâm Giáo dục thường xuyên, bổ túc văn hoá… thì các trường nghề, TCCN lấy học sinh đâu để dạy.

Kể cả đối với phân luồng THPT, thành phố Hà Nội cũng gặp rất nhiều khó khăn. Học sinh, phụ huynh đều không “mặn mà” với trường nghề hay TCCN. Con số học sinh trượt tốt nghiệp THPT năm 2008 của Hà Nội lên đến hàng nghìn nhưng số thí sinh này vào học tại tất cả các trường TCCN của thành phố chỉ được 448 học sinh.

Học sinh THCS vào học nghề sẽ được giảm một nửa học phí

Công tác phân luồng cho học sinh phổ thông đang bế tắc.

Tại hội thảo, các đại biểu đều đưa ra những nguyên nhân dẫn đến tình trạng phân luồng không “thông” như hiện nay. Do chính sách chưa đồng bộ, chưa được sự quan tâm đúng mức của Đảng và Nhà nước, công tác hướng nghiệp còn nhiều hạn chế, nhận thức của phụ huynh, học sinh…

Trước thực tế này, theo Phó thủ tướng, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân trong thời gian tới, cần phải tăng cường công tác tuyên truyền trong xã hội. Để hướng nghiệp cho học sinh, cần có 6 đối tượng cùng bắt tay tham gia: gia đình – nhà trường – doanh nghiệp - Đảng, nhà nước – bác chí – TW đoàn.

Đối với giáo viên hướng nghiệp, Phó thủ tướng đề xuất giải pháp nên có mã ngành hướng nghiệp trong các trường sư phạm đề đào tạo giáo viên. Đồng thời, đề nghị các địa phương nên yêu cầu mỗi doanh nghiệp trở thành một trung tâm hướng nghiệp của tỉnh. Học sinh từ lớp 6 đến lớp 12, mỗi năm nên được đi thăm quan thực tế một lần tại các cơ sở sản xuất. “Nếu các em thấy ở tất cả các nơi, chỗ nào cũng có nhiều công nhân hơn kỹ sư thì chắc chắn nhận thức của các em sẽ khác” – Phó thủ tướng chia sẻ.

Nếu không được đi tham quan, Phó thủ tướng đề nghị vụ giáo dục trung học của Bộ GD&ĐT hoàn thành hệ thống Video phục vụ công tác hướng nghiệp. Đối với các cơ sở đào tạo nghề, các trường Trung cấp chuyên nghiệp, bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cũng cho rằng nếu các cơ sở này chứng minh được 30% đào tạo của cơ sở mình có địa chỉ thì nhà nước sẽ đầu tư.

Càng đào tạo nhiều theo địa chỉ, theo nhu cầu xã hội thì càng được đầu tư mạnh. Bộ GD&ĐT cũng sẽ bàn với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội sẽ sát nhập Trung tâm Giáo dục thường xuyên với Trung tâm dạy nghề của các tỉnh. Bên cạnh đó, để thu hút nhiều học sinh vào học nghề, đối với học sinh tốt nghiệp THCS, khi vào học nghề sẽ được miễn một nửa học phí, học sinh vùng khó khăn sẽ được miễn hoàn toàn.

Theo Phó thủ tướng, tháng 12/2009 sẽ có hội nghị sơ kết về tuyên truyền hướng nghiệp và cuối năm nay cũng sẽ có báo cáo đánh giá hiệu quả hướng nghiệp do Viện Khoa học giáo dục Việt Nam tiến hành điều tra. Mục tiêu mà ngành giáo dục đặt ra từ năm 2010 đến 2020 phải thu hút 30% học sinh tốt nghiệp THCS vào học TCCN và học nghề.